Cierpienie wg.Dvayatanupassana Sutta i nauk Buddy:

Pierwsze pojęcie jest takie: to jest cierpieniem, a to jest tym, co je powoduje.

Drugie pojęcie zaś jest takie: to jest tym, gdzie zatrzymuje się cierpienie, a to jest tym, jak do tego przyjść.

Takim są te dwa pojęcia: należy je razem uchwycić i  w ciągu życia wprowadzać w czyn z energią, poświęceniem oraz dbałością, a wtedy można oczekiwać jednego z dwóch skutków. Albo będzie owoc doskonałej wiedzy, albo, o ile jakieś istotne składniki (tj.komponenty uwarunkowanej egzystencji czyli tzw. skandha - przyp.tłum.) jeszcze się nie wyczerpały (w sensie karmicznym, to jest, nie zaowocowały karmicznie - przyp. tłum.), nie będzie przynajmniej żadnych dalszych narodzin.

Gdy Budda to rzekł swoim uczniom, ciągnął rzecz dalej, jak nauczyciel, wyjaśniając:

1. Istnieją ludzie, którzy nie rozumieją cierpienia. Nie wiedzą oni, skąd ono przychodzi, gdzie się ono kończy, lub jak dotrzeć tam, gdzie się ono kończy.

2. Tak tedy bez jakieś szansy, by uolnić umysł czyli wiedzę, nie mogą oni stworzyć jakiegoś końca, jakiegoś oswobodzenia się: mogą oni jedynie iść dalej i dalej, zdradzając się i strzejąc.

3. Istnieją wszelako również ludzie, dla których cierpienie nie jest żadną tajemnicą: wiedzą oni, jak ono powstaje, gdzie się kończy i jak dotrzeć, tam, gdzie się ono kończy.

4. Uzyskali oni wolny umysł i wolność wiedzy: obecnie mogą oni dokonać jakiegoś końca, jakiegoś oswobodzenia się: nie ma dla nich więcej żadnego dalszego istnienia, zdradzania się i stwarzania.

To jest dwojakim sposobem rozumienia. Jednak mogą was prosić, abyście to opisali inaczej, a wówczas winniście powiedzieć w ten sposób:

Punkt pierwszy: kurczowe trzymanie się przyjemności jest podstawą wszelkiego cierpienia.

Punkt drugi: całkowite ustanie  i wygaszenie tego kurczowego trzymania się przyjemności oznacza, że nie tworzy się już więcej żadnego cierpienia.

Takimi sąte dwa pojęcia: należy je razem uchwycić i w ciągu życia wprowadzić w czyn z energią, poświęceniem oraz dbałością, wtedy można oczekiwać jednego z owych dwóch skutków.

Budda wyjaśniał:

5. Jest na świecie wiele rodzajów cierpienia,a wszystkie one wyrastają z tego samego korzenia - przywiązania do przyjemności. Gdy jakiś człowiek nie zna czegoś lepszego, to stwarza to przywiązanie, i ociężały i ogłupiały idzie przez jedną biedę w drugą. Stąd, nie stwórzcie jej dla siebie samych - używajcie waszej wiedzy, ażeby zrozumieć, jak zaczyna się cierpienie i jak następnie rozwija się ono w przywiązanie.

To jest dwojakim sposobem rozumienia. Jednak mogą was prosić, abyście to opisali inaczej, a wówczas winniście powiedzieć w ten sposób:

Punkt pierwszy : niewiedza jest podłożem wszelkiego cierpienia.

Punkt drugi: całkowite ustanie i wygaszenie niewiedzy oznacza, że nie tworzy się już więcej żadnego cierpienia.

Takim są te dwa pojęcia: należy je razem uchwycić i w ciągu życia wprowadzać w czyn z energią, poświęceniem oraz dbałością, a wtedy można oczekiwać jednego z owych dwóch skutków.

Budda wyjaśniał:

6. Bezustanne przechodzenie z narodzin w narodziny, z tej formy do innej, ciągle dalej i dalej - to właśnie jest tym, co znaczy być ignorantem.

7. To jest tą niewiedzą, która ogłupia i oplątuje ludzi, tak iż idą coraz dalej, wędrując z życia w życie. Ale jeżeli dochodzicie do wiedzy, to zostawiacie te zdradzania się za sobą, nie idziecie już dalej w stawanie się.

To jest dwojakim sposobem rozumienia. Jednak mogą was prosić, abyście to opisali inaczej, a wówczas winniście powiedzieć w ten sposób:

Punkt pierwszy : impulsy (zasady kształtujące), są podłożem wszelkich form cierpienia

Punkt drugi: całkowite ustanie i wygaszanie impulsów oznacza, że nie tworzy się już więcej żadnego cierpienia.

Takimi są te dwa pojęcia: należy je razem uchwycić i w ciągu życia wprowadzać w czyn z energią, poświęceniem oraz dbałością, a wtedy można oczekiwać jednego z owych dwóch skutków.

Dvayatanupassana Sutta